Սա հնարավո՞ր է, որ դիվերսիա է իշխանության դեմ.Հրանուշ Խառատյանը.

Մեր զրուցակիցն է ազգագրագետ Հրանուշ Խառատյանը.

Տիկին Խառատյան, թեև տարեսկզբին նշվում էր, որ բանակում զոհերի թվով մենք պատմական նվազագույնի ենք հասել, սակայն վերջին 20 օրերի ընթացքում պատկերը ուրիշ բան է ցույց տալիս։ Սա հնարավո՞ր է, որ դիվերսիա է իշխանության դեմ։ Ի՞նչ քայլեր է այս պահին անհրաժեշտ անել։

 

Բոլորիս մտքում դիվերսիայի հնարավորությունը կա, ոմանք նույնիսկ բարձրաձայնում են, բայց շատերի մտքում դա կա։ Անհնար է թվում, որ այսքան կարճ ժամանակի ընթացքում տարբեր զորամասերում, թվում է՝ նույն ձևի երևույթներ են կրկնվում։ Սա լայնորեն սփռվում է ոչ միայն ենթադրյալ, այսպես կոչված, դիվերսանտների, այլ նաև շատ մտահոգ մարդկանց կողմից։

Նույնիսկ այս դեպքի համար, կարծում եմ, իշխանությունը և բանակի իրավական համակարգը պետք է առաջին հերթին շահագրգիռ լիներ այս խնդիրը շատ արագ հասկանալու և լուծելու հարցում։ Հիմա, թե ինչ է նշանակում արագը, իհարկե, հարաբերական է, ես «արագի» այլ պատկերացում ունեմ, քննչական մարմինները երևի այլ պատկերացում ունեն, բայց բոլոր դեպքերում արագ պարզելու և վերացնելու հարցում, եթե կա նման բան, առաջին շահագրգիռը պետք է բանակն ու կառավարությունը լինեն։

Գոնե այս փուլում մենք, կարծեք թե, նման բան չենք տեսնում, իսկ եթե սրա մեջ կա դիվերսիոն բաղադրիչ, ապա կանխելու թիվ մեկ միջոցը հասկանալն ու բացահայտելն է։

Իսկ քրեական ենթամշակույթը բանակից արմատախիլ անելու ի՞նչ տարբերակներ կան։ Օրենքն էլ ընդունեցին, բայց կարծեք թե դա էլ ազդեցություն չունի։

Ընդհանրապես, քրեական ենթամշակույթ հասկացությունն էլ կարող է թվալ, որ մասնավոր ընկալումներ ունի։ Մենք տարիներով խոսում ենք նաև կենցաղային սպանությունների մասին։ Էդպիսի բան հնարավոր չէ պատկերացնել, եթե տարեկան միջինը հաշվենք, համարյա ամեն օր մարդ է սպանվում՝ չխոսելով բռնության այլ ձևերի մասին։ Կանանց շահերի պաշտպանները անընդհատ աղաղում են հենց կանանց նկատմամբ բռնությունների մասին, որպես քրեական կյանքի մի բաղադրիչ։

Մյուս կողմից, շատերն են խոսում, համարյա փորձելով ընդունելի դարձնել, որ ընտանեկան բռնությունը հայկական ավանդական մշակույթի մաս է և դրա մասին բարձրաձայնելը հայկական ավանդական մշակույթի նկատմամբ դավաճանություն, սորոսականություն կամ այս կարգի բան է։ Այսինքն, այն, թե ով ինչն է համարում քրեական ենթամշակույթ, նույնպես շատ հստակ չէ, հասարակության մեջ միանշանակ չէ։ Մինչդեռ այդ խնդրի վերաբերյալ, ընդհանուր առմամբ, այո, լինելով հանրային դիսկուրսի մաս, այնուամենայնիվ, պետք է հանրության կողմից ինչ-որ միասնական դիրքորոշում լինի։

Օրինակ, կնոջը խանդի հողի վրա սպանած ամուսինը քրեական ենթամշակույթի՞, թե՞ մասնավոր զգացմունքային դաշտից է։ Կարծում եմ՝ այստեղ մենք միասնական մոտեցում չունենք։ Վարչապետի վերջին ելույթում քրեական ենթամշակույթը նույնիսկ գենետիկական մակարդակի հավասարեցվեց, և ես այնպիսի տպավորություն ունեմ, որ կա ընկալում, որ քրեական անձը ի ծնե քրեական անձ է, որի դեմ սոցիալական կամ ընդհանուր մշակութային դաստիարակության խնդիր չի կարող լինել։ Դե մարդը գենետիկորեն այդպիսին է, ի՞նչ կարող ես անել։ Այսինքն հակասական են թե գնահատականները, թե վերաբերմունքը, թե մոտեցումները։

Վերջին հաշվով, անկախ նրանից, թե մենք ինչ ենք ասում, նախևառաջ իշխանության կողմից, մշակույթի, կրթության, սոցիալական հարցերի նախարարությունների կողմից մի քայլ պետք է արվի, մի ծրագիր պետք է մշակվի, եթե քրեական ենթամշակույթը մեզ մոտ այդքան տարածված է։ Բայց մենք դա չենք տեսնում։ Բոլորն ասում են՝ ընտանեկան դաստիարակություն։ Այդ ընտանեկան դաստիարակությունը սոցիումի բջիջը չի՞։ Այսինքն ընտանեկան դաստիարակությունը հենց այնպես մի ընտանիքի անդամների կամ մեկ անձի որոշո՞ւմ է։ Դաստիարակությունը նաև հասարակության բարոյական նորմերից շեղում է, թե՞ դա տիրապետողն է, իսկ շեղումը նորմալ դաստիարակությունն է։ Սրանք հարցեր են, որոնց ես, անկեղծ ասած, դեռ պատրաստ չեմ պատասխանել։

Այսինքն` հանրությունը պետք է մասնակի՞ց լինի այս ամենին և բանակն այս վիճակից հանելուն։

Հանրությունը դիսկուրսով էլ կարող է մասնակից լինել։ Հանրություն է նաև սոցիալական հացերի նախարարության աշխատակիցը։ Մենք բոլորս հանրություն ենք, մի երկրի մաս ենք, այդպես տարաբաժանելն ինձ համար մի փոքր հասկանալի չէ՝ հանրություն, ընտանիք, բջիջ։ Մենք բոլորս միասին ենք հանրություն, և ունե՞նք մի ընդհանրական ընկալում թե այդ գնահատականների հարցում, թե այն հարցում, թե վերջնարդյունքում ինչի ենք ուզում հասնել։

Իսկ ինչպե՞ս եք գնահատում տեսակետը, որ ներքին պատերազմ է բանակում։

Ընդհանրապես, պատերազմը երկու գիտակցական կողմ է ենթադրում։ Կա կռիվ, և կան երկու կողմեր, որոնցից մեկը կարող է ավելի զորավոր լինել, կարող է կռիվը երկար տևել, եթե խոսքն այս կարգի պատերազմների մասին է։ Բայց սրանք սուբյեկտիվ ենթադրություններ են, մենք մեր ձեռքի տակ օբյեկտիվ փաստեր չունենք։ Մենք գիտենք միայն բուն սպանությունների փաստերը։ Որտե՞ղ է քննվել, ինչպե՞ս է պարզվել պատճառը, արդյոք այդ սպանությունների մեջ կան սպանություններ, որոնք նույն պատճառով են եղել։ Սրանք բոլորը հարցեր են, որոնց պատասխանները դեռ չունենք։ Մենք չունենք ոչ վերլուծություն, ոչ հետազոտություն, ոչ նյութ։ Մենք կողքից դատողներ ենք։ Ո՞վ ունի այս հարցերի պատասխանները, միգուցե բանակի սպայակազմն ունի, գուցե գլխավոր շտաբը ունի։ Ես ինքս այս հարցերի պատասխանները չունեմ։

(Visited 70 times, 1 visits today)
Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
BEST FRIENDS